Laten uitschijnen dat er maar twee alternatieven mogelijk zijn, terwijl er in werkelijkheid nog andere mogelijkheden bestaan.
Stel je voor dat je een ijsje wilt, maar je moeder zegt dat je moet kiezen tussen alleen vanille-ijs of alleen chocolade-ijs. Ze zegt dat je niet beide smaken kunt hebben.
Dit is een voorbeeld van een “vals dilemma”. Het is een drogredenatie waarbij iemand probeert je te laten denken dat je maar twee opties hebt om uit te kiezen, terwijl er in werkelijkheid meer mogelijkheden zijn.
In het geval van het ijsje, zou je moeder je eigenlijk kunnen laten kiezen tussen een kegel of een hoorntje, of tussen een andere smaak dan vanille of chocolade. Maar door je te vertellen dat je maar tussen deze twee smaken kunt kiezen, probeert ze je te beperken tot een bepaalde keuze.
Het is belangrijk om te onthouden dat valse dilemma’s vaak worden gebruikt om mensen te manipuleren en hun keuzes te beperken. Het is altijd goed om je opties te verkennen en na te denken over alle mogelijkheden voordat je een beslissing neemt. En als iemand je probeert te beperken tot slechts twee keuzes, kun je erop wijzen dat er waarschijnlijk meer mogelijkheden zijn en om meer informatie of alternatieven vragen.
Deze bedrieglijke tactiek, ook bekend als vals dilemma, heeft de uiterlijke schijn van een logische redenering, maar als je er dieper op ingaat dan wordt al snel duidelijk dat er nog andere mogelijkheden zijn dan de twee waaruit men je laat kiezen. Binair, zwart-of-wit denken laat geen ruimte voor de vele verschillende variabelen, toestanden en contexten waarin er meer dan de twee voorgestelde mogelijkheden bestaan. Het plaatst de discussie in een misleidend kader en vertroebelt de kans op een rationeel, eerlijk debat.
Toen hij steun probeerde te verzamelen voor zijn plan om de burgerrechten fundamenteel te ondermijnen, vertelde de Grote Leider aan het volk dat ze ofwel aan zijn kant stonden, ofwel aan de kant van de vijand.