We zien onszelf allemaal graag als rationele wezens, altijd in staat om onafhankelijk te denken en in staat om de meest logische conclusies te trekken. Helaas is dit een verkeerde veronderstelling: de realiteit is dat ons denken sterk wordt beïnvloed door mentale gebreken – of cognitieve vooroordelen.
Cognitieve vooroordelen zijn ingebouwde, systematische denkfouten die we allemaal gemeen hebben. Ze beïnvloeden de manier waarop we de wereld zien en beïnvloeden onze oordelen – en, misschien vaker wel dan niet, buiten ons medeweten.
In dit artikel zullen we in meer detail uitleggen hoe deze vooroordelen ons beïnvloeden en de kwaliteit van ons denken kunnen schaden, en we zullen ook verschillende soorten ervan beschrijven.
Cognitieve bias
Cognitieve vooroordelen zijn onjuiste en aangeboren denkpatronen die ofwel voortkomen uit het automatisch functioneren van onze hersenen of verschillende cognitieve beperkingen ondanks opzettelijke pogingen om rationeel te denken. De oorzaak erachter kan zelfmotivatie, gebrekkig geheugen, beperkte aandacht of andere mentale fouten zijn.
Ze beïnvloeden hoe we informatie uit onze omgeving waarnemen en interpreteren en beïnvloeden vaak de beslissingen die we nemen. Er zijn bijvoorbeeld enkele subtiele manieren waarop ze ons beïnvloeden
oordeel omvatten:
Neiging om informatie te verwerken en terug te roepen, zodat deze onze bestaande ideeën, opvattingen en waarden bevestigt.
Zich baserend op informatie die het meest beschikbaar is in ons geheugen.
Neiging om gebeurtenissen uit het verleden als voorspelbaarder te beschouwen dan ze in werkelijkheid waren.
Vooroordelen zijn grotendeels het product van evolutie en maken niet voor niets deel uit van onze cognitie: ze vereenvoudigen de informatieverwerking en stellen ons in staat om snel en relatief efficiënt oordelen te vellen. Als zodanig besparen ze ons veel energie doordat ze de hoeveelheid opzettelijke inspanning die we nodig hebben om verschillende situaties te analyseren, verminderen; als we altijd alle verschillende mogelijkheden en gezichtspunten zouden moeten overwegen bij het beoordelen van nieuwe informatie, zou het nodig zijn om hun bestaande opvattingen over zichzelf en de wereld om hen heen regelmatig te veranderen of zelfs volledig te veranderen.
De term “cognitieve bias” werd voor het eerst geïntroduceerd in het begin van de jaren 70 door twee psychologen Amos Tversky en Daniel Kahneman, en is sindsdien aanzienlijk populair geworden.
Gevolgen
Wat is een cognitieve bias? Definitie en voorbeelden
Een groot aantal cognitieve vooroordelen maakt deel uit van het intuïtieve en automatische functioneren van onze hersenen, of wat bekend staat als het systeem 1-denken, dat essentieel is voor ons voortbestaan. Het helpt ons mogelijke bedreigingen te identificeren en deze snel te vermijden. De reden dat u bijvoorbeeld instinctief uit de gevarenzone springt wanneer u iets in uw ooghoeken ziet naderen, is vanwege het systeem 1.
Velen van ons vertrouwen graag op onze intuïtie en voelen dat het ons in het verleden goed heeft gediend. Te veel vertrouwen op de intuïtieve benadering in plaats van logisch na te denken, zal waarschijnlijk leiden tot slechte besluitvorming. Vaak zijn de meest effectieve of de juiste oplossingen contra-intuïtief en vereisen ze dat we het systeem 2 inzetten – dat wil zeggen het rationele maar langzame denken. Een schoolvoorbeeld hiervan is het volgende:
Een knuppel en een bal kosten samen $ 1,10. De knuppel kost $ 1 meer dan de bal. Hoeveel kost de bal?
De eerste gok die bij de meeste mensen opkomt, is 10 cent. Dit is een voorbeeld van hoe het snelle en automatische systeem werkt. Als mensen echter meer tijd en moeite besteden aan het nadenken over de puzzel, kunnen ze meestal tot het juiste antwoord komen – dat is 5 cent.
Voorbeelden van cognitieve bias
Hier zijn vijf soorten vooroordelen die ons denken kunnen verpesten.
Voorkeur voor bevestiging
De voorkeur voor bevestiging beschrijft onze neiging om informatie te interpreteren en terug te roepen op een manier die onze bestaande meningen en overtuigingen bevestigt. Met andere woorden, we zijn van nature geneigd informatie af te wijzen die onze eerdere conclusies niet ondersteunt.
Als een wetenschapper bijvoorbeeld stellig van mening is dat zijn theorie waar is, kan hij onbewust de voorkeur geven aan nieuwe informatie die in overeenstemming is met de theorie, terwijl hij alle tegenstrijdige bewijzen negeert.
Bias verankeren
12 cognitieve vooroordelen die van invloed zijn op hoe u beslissingen neemt – denkfout in de logica
Bij dit fenomeen zijn we te sterk afhankelijk van het eerste stukje informatie (het “anker”) dat ons wordt verstrekt
Anchoring bias komt bijvoorbeeld veel voor tijdens prijsonderhandelingen, waarbij de eerste aanbieding als anker werkt. Zodra het anker is gelegd, of het eerste bod dat is gedaan, zijn we geneigd de informatie eromheen te interpreteren. Het eerste bod heeft dus een enorme impact op de uiteindelijke prijs.
Als zodanig beïnvloedt deze vooringenomenheid ons oordeel in een breed scala van situaties: of we nu moeten beslissen welk product we kopen, het niveau van ons eigen geluk moeten beoordelen of de cijfers van onze studenten moeten beoordelen, we doen dit meestal door een bepaalde waarde te gebruiken of een stukje informatie als een “anker”.
Ikea-effect
Dit is een cognitieve vooroordeel waarbij we een hogere waarde hechten aan producten die we hebben helpen creëren.
De naam komt van de grote Zweedse meubelfabrikant IKEA, wiens producten meestal met enige montage worden geleverd.
Een bekend onderzoek naar het Ikea-effect gaat als volgt: Twee groepen deelnemers ontvingen IKEA-dozen die ofwel volledig gemonteerd kwamen, ofwel door de ontvangers in elkaar moesten worden gezet. Vervolgens werden ze gevraagd om deel te nemen aan een veiling en op de dozen te bieden. Verrassend genoeg waren de individuen die hun meubels zelf bouwden bereid er 63% meer voor te betalen dan de niet-bouwers, ook al leken de objecten er identiek uit.
Self-Serving Bias
De voorkeur voor zelfingenomenheid is onze neiging om persoonlijk de eer op te eisen voor positieve resultaten terwijl we externe factoren de schuld geven als er iets misgaat.
In een situatie waarin iemand het bijvoorbeeld goed doet op een schoolexamen, gaan ze er natuurlijk van uit dat dit te wijten is aan enkele positieve aspecten van het